Жарияланған күні:
Алаяқтардың айлалары жыл сайын күрделеніп, қулықтары артып келеді. Жасына, жынысына, кәсібіне және IQ көрсеткішіне қарамастан, кез келген желі пайдаланушысы олардың құрбаны болуы мүмкін.
Әрқайсымыз күн сайын шынайы және жалған компаниялардан электрондық хаттар аламыз; кейде олардың саны ондаған, тіпті жүздеген болады.
Олардың арасында нигериялық хаттар, фишинг және басқа да «бақыт хаттары» кездеседі. Бұл не, оның ерекшеліктері қандай және адал тапқан ақшаңыздан қалай айырылмауға болады — осы мақалада қарастырамыз. Ал ақшаңызды жоғалтпай ғана қоймай, табыс табу үшін сайт жасау қызметіне тапсырыс беріңіз және бизнесіңізді дамытыңыз!
Нигериялық хаттар мен «бақыт хаттары» деген не?
«Нигериялық бақыт хаттары» деген атау осы алаяқтық тәсілдің алыстағы Африка елінде жаппай таралуына байланысты пайда болды. Қарапайым интернет пайдаланушысы оның бастапқы түрімен кездесе қоймас. Өйткені алаяқтардың мақсаты, әдетте, ірі ақша сомалары болады.
Бастапқы түріндегі «нигериялық хат» қуғынға ұшыраған корольге, бұрынғы президентке, қашқын миллионерге және сол сияқты адамдарға көмек сұраудан тұрады. Олар мұра алу, ақшаны бір елден екіншісіне аудару және көптеген қаржылық операция жасау аса қажет екенін айтады. Хат алушыларға осы істерге сыйақы үшін қатысуды ұсынады.
Яғни сіз мәселені шешуге «көмектесіп», келісілген үлесті, кейде 40%–50% аласыз. Қызықты ұсыныс па? Әрине: қаскүнемдер ондаған мың доллар сұрап, таңғаларлығы, оны алған жағдайлар да болған.
Нигериялық хаттардың өзгертілген түрлері:
Интернеттегі алаяқтықтың ең арсыз түрі — қайырымдылыққа ақша жинау. «Бақыт хаттары» ауыр науқас балаға шұғыл ем керек екенін айтып, аянышты болуы мүмкін. Мұндай жағдайда алаяқтар әр тиын баланың өмірін сақтап қалатынына баса назар аударып, «қолыңыздан келгенше» ақша аударуды сұрайды.
Фишинг несімен қауіпті?
Фишинг хаттарының мақсаты — тікелей ақша алу емес, дербес деректерді жинау. Ол хат ішінде сілтемесі берілген беделді компаниялардың жалған беттері арқылы іске асырылады.
Алушы жалған ресурсқа өткенде, оған түрлі сылтаумен форма толтыру ұсынылады. Өрістерде жеке куәлік мәліметтері, банк карталары, логиндер мен құпиясөздер сұралуы мүмкін. Фишинг нәтижесінде арнайы деректер базалары жасалады; кейін солардан алаяқтықтың келесі кезеңі — рұқсатсыз табыс алу басталады. Интернет алаяқтығының ең танымал бағыттарының бірі тұтас салаға — кардингке айналды. Ол даркнетте белсенді дамып келеді. Мысалы, даркнетте адамдардың кредит карталарын ұрлап, олармен онлайн немесе офлайн төлем жасайтын кардерлердің тұтас қауымдастықтары құрылған. Адамдарды алдау және ақшасын иемдену тәсілдерін үйрететін арнайы сайттар мен форумдар жасалады. Кейде алдау соншалықты шебер ұйымдастырылады, фишингті шынайы хаттан ажырату қиын болады.
Қалай қорғануға болады?
Алаяқтарды жазалау іс жүзінде қиын, өйткені олар жақсы жасырына біледі. Сондықтан «суға батып бара жатқанды құтқару — оның өз қолында». Ең алдымен түсіну керек нәрсе — поштаға өте мұқият қарау. Жіберушінің кім екенін тексеріңіз; кезекті хат сенім тудырмаса, «Спам» қалтасын пайдалануды елемеңіз.
Тағы бірнеше кеңес:
Хат шынымен сол жерден жіберілгенін тексеру үшін аты аталған банкке, әкімшілікке немесе басқа мекемеге тағы бір рет хабарласқан дұрыс. Тексергенде хаттағы емес, ресми сайттағы байланыс деректерін пайдалану керек.
Егер әр пайдаланушы тегін пайдаға азырақ сеніп, электрондық хаттарға қатаңырақ қарап, деректерін кез келген жерде қалдырмаса, интернеттегі алдаулар санын азайтуға мүмкіндік тууы мүмкін.
